Ranking Artfacts. Czy jest to najbardziej obiektywny ranking sztuki?
O idei rankingu i miejscu polskiej sztuki współczesnej w świecie.


Artfacts to strona internetowa -  http://www.artfacts.net - przewodnik po sztuce współczesnej, pozwalająca na uzyskanie pełnej informacji o scenie i sytuacji sztuki na świecie. Można tu znaleźć nazwiska niemal wszystkich artystów świata, nazwy i adresy galerii, muzeów i większości ważniejszych i mniej ważnych instytucji sztuki.

Informacja na stronie składa się z adresu instytucji, listy artystów, krótkiego opisu. A co szczególnie interesujące, rankingu najważniejszych wydarzeń w świecie sztuki: wystaw, biennale, przeglądów i targów, itp.

Jak deklarują twórcy witryny, celem Artist.Ranking jest ustalenie listy artystów poprzez „historię ich wystaw”. Szczególnie pokazów na poziomie międzynarodowym z ostatnich pięciu lat. Twórców Artist.Ranking bazują na pojęciu tzw. „ekonomii uwagi” zaczerpniętym z książki Georga Franka. Frank mówi, że znaczenie i sława są pojęciami ekonomicznymi, które podlegają mechanizmom kapitalizmu. Według niego kuratorzy, zarówno dyrektorzy muzeów jak i właściciele prywatnych galerii, działają jak inwestorzy finansowi. Użyczają swojej przestrzeni i pozycji artyście, od którego spodziewają się zwrotu inwestycji w postaci kapitału jeszcze większej uwagi, znaczenia, itp.

Pozycję artystów w rankingu tworzy się na podstawie ich obecności w najważniejszych wystawach światowych, takich jak Biennale, Documenta, ważnych pokazach i przeglądach grupowych, wystawach indywidualnych w muzeach i galeriach publicznych oraz wpływowych galeriach prywatnych. Brane pod uwagę są także obecność w kolekcjach publicznych i prywatnych, oraz, co bardzo ważne a niedoceniane w Polsce, w targach sztuki, a nawet w niektórych pozycjach wydawniczych, książkach i opracowaniach krytycznych na świecie.

Artfacts nie ocenia poziomu prac poszczególnych artystów, lecz porządkuje ich pozycję wypracowaną przez nich samych, oraz przez uwagę profesjonalistów skierowaną na ich dzieła. Ważna jest pozycja międzynarodowa artysty i jego udział w tworzeniu wartości uniwersalnych. Dlatego na liście  spotkamy tylko artystów działających w strukturach międzynarodowych, co dla twórców Artfacts dowodzi znaczenia artystów poprzez ich wpływ na zmiany społeczne i kulturowe na świecie. Na tej podstawie Artfacts tworzy standardy swoich kalkulacji. W tym systemie, ci którzy osiągają sukces, płacą za błędne inwestycje innych. Dlatego twórcy przewodnika deklarują, że na liście Artfacts znajdują się tylko ci artyści, którzy są warci uwagi pod względem ich aktywności wystawienniczej.

Twórcy Artfacts zbierają fakty, które, zdarza się, nie są znane, w Polsce. W Artfacts są one traktowane jako twarda "waluta na rynku" - wartość, która obiektywizuje i bezwzględnie wskazuje na pozycje artysty.

Na liście znajduje się ponad siedemdziesiąt tysięcy nazwisk artystów, których prace aktualnie pojawiają się w obiegu światowym. Można zorientować się w jakich ważnych wystawach brał udział wybrany artysta, w jakich kolekcjach są jego prace (choć tu należałoby uzupełnić biografię niejednego polskiego artysty).

O ile odnotowuje się niewielkie zmiany miejsc o kilka, czy kilkanaście, pozycji na początku listy do, mniej więcej, tysiąca, o tyle na pozycjach dalszych w rankingu inercja (większe wahnięcia, o 100 lub więcej pozycji, rozrzut jakby mniej kontrolowany niż na miejscach czołowych, bo i pieniądze mniejsze) może być znacznie większa w obie strony. Ranking jest listą dynamiczną, reagującą na sytuację w sztuce, nowości i trendy, zmienia się więc, waha, w zależności od sytuacji międzynarodowej na rynku sztuki.

Posługując się przewodnikiem Artfacts można wyłowić polskich artystów funkcjonujących na świecie i na tej podstawie stworzyć rzeczywisty ranking sztuki polskiej oparty na obiektywnych, międzynarodowych zasadach. Takich samych dla wszystkich artystów.

Przeglądając witrynę od razu rzuca się w oczy dobra orientacja ich twórców w środowisku artystów polskich. Nazwiska niemal wszystkich współczesnych polskich artystów można znaleźć na stronie, choć nie wszyscy posiadają jeszcze swoją pozycję na liście Name Ranking.

Najwyższą pozycje wśród Polaków ma Mirosław Bałka, którego spektakularna kariera zapoczątkowana dyplomem w Polsce w 1985 jest niezmiennie wiodącą na scenie polskiej i jedną z najważniejszych na scenie międzynarodowej. Spośród krajowych artystów jest on niewątpliwie najbardziej znany, ma najmocniej utrwaloną karierę na świecie. Warto dodać, że Mirosław Bałka wymieniany był i jest w wielu rankingach w kraju i na świecie - jego najwyższa pozycja od kiedy zaistniał na scenie międzynarodowej, to 37 miejsce w rankingu najważniejszych artystów światowych ogłoszonym przez jedno z niemieckich pism o sztuce zaledwie w rok po jego debiucie w Aperto w Wenecji w 1990 r. Według Artfakts współpraca z artystą, wystawa czy zakup dzieł Mirosława Bałki, to niezmiennie najlepsza inwestycja w polską sztukę współczesną.
W rankingu przeważają artyści mieszkający i tworzący w kraju, co wydaje się już przestało być przeszkodą w zaistnieniu na scenie światowej. Jeszcze kilka lat temu, fakt mieszkania w Polsce, oraz ukończenia krajowej szkoły artystycznej, bywał przyczyną mniejszego zainteresowania artystą przez kuratorów zagranicznych, powodując poważne trudności w przebiciu się do szerszej, międzynarodowej publiczności. Wydaje się, że konsekwencje tej niepisanej reguły istniejącej przez lata są widoczne nadal w aktualnej liście, bowiem artyści polscy mieszkających poza krajem, jak Wodiczko, Uklański i Opałka znajdują się w pierwszej dziesiątce rankingu artystów polskich, niejako preferowani miejscem zamieszkania, co artyści z dalszych pozycji „nadrabiają” pobytami stypendialnymi i rezydencjami artystycznymi zagranicą. Naturalnie dość dobrze wypadają kariery artystów, którzy ukończyli studia artystyczne zagranicą. W rankingu nie zabrakło także znaczących artystów nieżyjących jak Kantor, Krasiński, czy Szewczyk. Ze względu na charakter przewodnika, nie ma tu zupełnie artystów performerów. A szkoda.

W pierwszej dziesiątce artystów polskich nie ma żadnej kobiety, co po raz kolejny potwierdza trudność z jaką kobiety artystki robią karierę światową.

Widać gołym okiem, że artyści polscy są niejako na „straconych pozycjach”. Ich koledzy o podobnej karierze na zachodzie, pochodzący z Wielkiej Brytanii, czy Niemiec plasują się znacznie wyżej w rankingu. Powodem tego jest przede wszystkim pozycja polskich instytucji w rankingu światowym. Gdybyśmy pokusili się o ogłoszenie rankingu instytucji na świecie, nasza najlepsza placówka – Centrum Sztuki Współczesnej ulokowałaby się w... odległej setce.

Artysta działający lokalnie w Londynie jest znacznie bliżej wysokiej pozycji, niż jego kolega / koleżanka w Polsce. Wystawa w CSW to jednak jeszcze nie to samo co wystawa w Hamburgerbahnhof czy Palais de Tokio (być może taki moment niedługo nastąpi).  

Artist.Ranking Artfacts
Pozycja polskich artystów w rankingu światowym Artfacts - porównanie czerwiec 2006 - luty 2007
opracowała Nelly Egirsdorff
Zobacz ranking>>>


http://www.artfacts.net/